|
DÜGÜM, YÜZÜMÜ KARA ÇIKARMA SIMDI !
Bulin dügümü yine çözüldü
144. sayi Rock & Ice
KAZANIN OLUSUMU: Rifle, Colorado: Spor tirmanis cenneti mi yoksa ufalanan çürük kaya yigini mi ? Kimileri övüyor, kimileri sövüyor.
Bizim gibi buranin yerlileri gizli tehlikelerin farkindadir. Tüm boltlu tirmanislariyla, sert dereceleriyle ve çok az kolay rotasiyla Rifle, genelde 5.12'de isinan tirmanisçilari kendisine çeker.Bölgenin iyi bilinmesine ve spor rotalarin görece güven li olusuna ragmen her yil burada garip seyler ve kazalar çok olur, ve tamamen tirmanisçilarin yogunluguna baglidir. Eger bir ekspres vücut agirligi altinda patlarsa, kesin Rifle'da olmustur diyebilirsiniz. (oldu da) Iyi tirmanisçilar hep tecrübeli emniyetçilerle takilir. Iki kisi parmaklarini kaptirdi (bir parmak, bir basparmak) ve popüler sektörlerden biri aniden komple yikilarak kaya ve boltlardan olusan bir moloz yigini haline geldi.
Belki, bütün bunlardan sonra, günesli bir nisan günü, basarili bir tirmanisçinin 5.12 b'lik rotada 21 mt. yukaridayken ipinin kemerinden kayarak gitmesi ve ipin düsmesi hiç kimseyi sasirtmadi.
KlasIklerden Easy Skankin' rotasini toprope çikan Joanne Tuohy rotanin bilindik hamlelerinden kolayca tirmanirken, kilidin üstlerinde güzel bir kovada kollarini dinlendiriyordu, emniyetçisi de ip bosunu toplamisti - tirmanis ipi emniyet kemerinden hizlica çekildi. Iç güdüsel olarak, yakaladi, DUR ! diye bagirdi. Artik çok geçti.
Emniyetçisi Lee Sheftel ve etrafta toplananlar ipinin asagiya uçusunu sadece dehset içinde izlediler. Sakin bir sekilde 60 cm asagiya ulasarak en son ekspresi yakaladi ve egilerek kemerini buna bagladi. 10 dk. sonra baska bir arkadasi hizli bir kurtarma operasyonu gerçeklestirdi; Dann Robertson fazladan yukari çikardigi bir ipi onun boltuna ve bir asagidaki bolta da klipleyerek, indirmek için bekleyen bir emniyetçinin yardimiyla herkesi sag salim yere aldi.
Bu kazayla özel olarak ilgileniyorum çünkü karimin basina geldi. Kazada bizleri endiselendirse de, Joanne bilhassa güvenlik bilinci oturmus bir tirmanisçidir, . Basitçe belirtildigi gibi, Joanne'nin dogru atildigina emin oldugu bir dügüm çözülmüstü. Biz sadece nedenlerini kuramsal olarak düsünebiliriz, ama sebep olan faktörler ortada.
KAZANIN ANALIZI: Geleneksel bir sekizli dügümü atmak yerine, Joanne çifte bulin dügümünü (bowline) tercih etmisti. Bulini 8'li yerine tercih etmesinin ana nedeni, bulinin düsüsün ardindan daha kolay çözülebilmesiydi. Joanne ayrica simdilerde moda olan "yedekleme dügümünü atmamayi" tercih etmisti, bazi tirmanisçilar bunu sinir bozucu buluyor. Çünkü hem dügüm kocaman oluyor hem de kalan kuyruk kismi ipin klip yapilan kismi civarinda sarkiyor. Insanlar ayrica söyle zannediyorlar, olusan kuyrugu dügümün içine geri sokmak, hem dügümü güçlendirir hem de sinir bozucu kuyrugu ortadan kaldirir.
- Yerdeyken dügümü acele kontrol etti ve eline aldi, ama üstünkörü bir sekilde sIkistirmaya çalisti.
- Ip yeni ve kaygandi, böyle olunca da çözülmeye meyilliydi.
KAZANIN ÖNLENMESI: Kurtarma ekipleri ve tirmanis okullari çok mantikli bir sebepten dolayi sürekli 8'li dügümünü kullanirlar. Daha güvenli bir dügümdür. Çok daha iyi biçimde sIki durur, ve bir miktar daha güçlü sayilir.
- Dügümü adamakilli sIkmak için daha çok çaba gösterilseydi çözülmesini engelleyebilirdi. Elle
çekerek sIkistirma daima önemlidir, özellikle görece yeni ve sert ipler kullanirken. Çogumuz tirmanisi ögrenirken, arkadaslarimiz yada hocamiz bütün dügümleri elle sIkistirma stresine girerler. Ama birkaç yüz seferden sonra, herkes otomatik olarak baglanmaya baslar ve bu sürece daha az dikkat edilir. Kötü fikir !
- Yedekleme dügümünü ihmal etmek kötü mühendislik demektir. Yedekleme dügümü size bir miktar kuyruk birakir. Eger yedekleme çözülürse, feci hatanin olusmasindan önce kullanabileceginiz hala 15-20 cmlik ipiniz var demektir. - Ayni zamanda 5-7 cmlik kuyrugu dügümün içine soktugunuzda, kendisini disari atmaya çalisir ve gevsek bir dügümle kalirsiniz. O zaman da elle sIkistirilmamis hale gelir.
- Siklikla, "tamam ya moruk" diyerek onyillardir tekli bulin dügümüne güvenenlere rastliyorum. Bu benim için bir sey ifade etmiyor. Bulin dügümü çözülen 1000'de 1 insandan biri olmak istemiyorum. Biz 10 000 000'da 1 sekizli dügümü çözülenlerin arasinda olmayi yegleriz.
ÇEV: Demir Aydemir
Bu makaleyi tavsiye et...
|
İZLENİMLER 
